आला माझ्या घरी

शेजीबाईचा कोंबडा
आला माझ्या दारी.
घालीन कोंडा
पाजीन पाणी.

शेजीबाईची बकरी
आली माझ्या दारी.
घालीन पाला
पाजीन पाणी.

शेजीबाईचा बैल
आला माझ्या दारी.
घालीन चारा
पाजीन पाणी.

शेजीबाईचा बाळ
आला माझ्या घरी.
देईन खाऊ
पाजीन पाणी.

– अज्ञात

सहा ऋतू

झुळझुळ वारे वाहु लागले,
लाल पालवी तरूंवरी.
फळाफुलांनी लवल्या वेली,
आंबेराई मोहरली.
आभाळाचे निळेनिळेपण,
कुहू कुहू कोकीळा करी.
आनंदी आनंद गड्यांनो वसंत आला घरोघरी !

ग्रीष्म पातला, सूर्य तापला,
ऊन कडक जिकडे तिकडे.
खूप तापते जमीन, तिजवर
जागोजागी पडती तडे.
गपचीप झाली सर्व पाखरे
छाये खाली लपती गुरे
गरम झळ्यांच्या ऐन दुपारी ऊन्हात खेळू नका बरे !

वारे सुटले, मेघ उसळले,
गडगडती ते आभाळी !
वीज कडकडे लखलख करूनी,
सर सर सर वर्षा आली.
सुटे मातीचा वास चहुंकडे,
हिरवेहिरवे गार दिसे
कागद-होड्या सोडायची पावसात किती मौज असे !

शरद येई, अन् मेघ पळाले
गुबगुबीत जणु पळति ससे !
कुरणे हिरवीगार चहुंकडे,
हिरवे हिरवे मळे तसे.
हिरवी झाडे, हिरवी शेते,
तुडुंब भरले तळे निळे.
चांदण्यात अन बागडण्याची हौस सारखी मनी उसळे

हेमंताचे दिवस पातले,
भरे हुडहुडी अंगात.
शेतकऱ्याची गोफण फिरते
गरगर भरल्या शेतात.
हवेहवेसे ऊन वाटते,
अंगणात आजी बसते
शेकोटीच्या भवती रात्री गप्पांना भरती येते !

उदासवाणा शिशिर ऋतू ये,
पाने पिवळी पडतात.
सोसाट्याच्या वाऱ्यासंगे
झर झर झर झर गळतात
झडून पाने झाडे सारी
केविलवाणी दिसतात.
दिसें तयांच्या बुंध्यापाशी पिकल्या पानांची रास !

सहा ऋतूंचे चाक फिरतसे,
शिशिर ऋतूही जाईल हां
वसंत सांगे ‘मीही येतो'
हळूच मागोमाग पाहा !


– अज्ञात

सृष्टीची करमणुकीची घटना

होती सृष्टी कुठे उजेड अथवा अंधार होता कुठे
होता मात्र तदा जगज्जनक तो, हा काळ होता कुठे
कोणी, कांही, कुठे, कधीही नव्हते, तेंव्हा जगन्नायक
ईच्छा साधन घेऊनि बनविता झाला महापुस्तक II १ II

कोरे पुस्तक निर्मिले प्रथम ते आकाश ज्या बोलती
नाना तारकपुंज त्यात लिहिले, त्यांची न कोणा मिती
तेथे काढियली यथाक्रम तरु, पक्षी, पशु माणसे
होवो हे म्हणताच ते उमटले जागी जसेच्या तसे II २ II

झाले पुस्तक पूर्ण विश्व म्हणतो ज्याला इथे आपण
वाचाया बसला प्रभू उलटी तो पाने स्वयें वाचून
त्याने आजवरी किती उलटलि पाने तया ठाऊक
जाणे तोच पुढिल उरली पाने किती आणिक II ३ II

जन्मापासून पाहिली वरिवरि तेवीस पाने पुरी
कोणा माहित आणखी कितीतरी पाहीन ह्या भूवरी
दृष्टीदेखत आज पान सरले, आले नवे बाहिर
जाणू काय अम्ही शुभाशुभ किती पाहिलं तो यावर II ४ II

— अज्ञात

संकलन व संकल्पना: Shri Vilas Daoo, Mumbai

भाताचा हंगाम

देवाजीच्या नांवा घेऊनी
तयार व्हा रे करू कापणी
पहांट होता जाउं चला रे
पचंग बांधुनि तयार व्हा रे
खसाखसा मग विळा चालवा
चूड कापुनि घाला आडवा
चूडावरती चूड ठेवुनी
कडपें बनवा, खपा कसूनी
कापा ! कापा ! झटुनी सारे
कडपांचे मग बांधू भारे
उचलुनि डोकीवर ते घेउं
चला खळ्यावर झप झप जाउं
एकावरती दुसरा चढवा
भार्‍यांची ह्या उडवी बनवा

सांठवणी हि आज संपली
पुढे झोडणी करणें आली
देवाजीच्या नांवा घेतां
बरकत येते बहुतची भाता
झोडा भारे खळें भरेल
भाताची मग रास पडेल
शाबास तुमची ! भले बहादर !
काम उडवुनी द्याच भराभर
भाताची ही रास पडतसे
माचुंड्यांचा ढीग होतसे
घ्या घ्या आतां हाती सुपाला
वारा वाहे वारवण्याला
पाळींज, कचरा उडुनी जाई
निवळ खालती भातच राही
मोजुनि ते कणग्यांत सांठवा
देवाचे उपकार आठवा

मधमाशी

[अंजनी गीत]

उठुनि सकाळीं ती मधमाशी
जाते कीं मध मिळवायासी
थेंबें थेंबें सांठवि त्यासी

उद्योगी मोठी ।। १ ।।

आळस तिजला ठाऊक नाहीं
सर्व दिवस ती खपते पाहीं
थंडी ऊन म्हणेना कांहीं

उद्योगी मोठी ।। २ ।।

गोड गोड मध निपटुनि घेते
थोडा म्हणुनी मुळीं न रूसते
सांठवुनी तो जपुनि ठेविते

उद्योगी मोठी ।। ३ ।।

थोडाही गुण मिळतां घ्यावा
सांठा त्याचा नित्य करावा
कोणालाही तो शिकवावा

ठेवा हें चित्तीं ।। ४ ।।

— अज्ञात

पाऊस

आभाळ वाजलं	धडाम धुम
वारा सुटला	सूं सूं सुम्म
वीज चमकली	चक चक चक
जिकडे तिकडे	लख लख लख
पाऊस आला	धो धो धो
पाणी वाह्यलं	सों सों सों
पाण्यात बोट	सोडली सोडली
बोटीवर बसला	बेडुक बेडुक
तो ओरडला	डरांव डुक डरांव डुक

— अज्ञात

केळीच्या बागा मामाच्या

केळीच्या बागा मामाच्या
पिवळ्या घडांनी वाकायच्या.

मामा आमचा प्रेमाचा
घडावर घड धाडायचा.

आक्का मोठी हौसेची
भरपूर केळी सोलायची.
आत्या मोठ्या हाताची
तिनेच साखर लोटायची.

आजी आमची मायेची
सायच साय ओतायची.
ताई नीटस कामाची
जपून शिकरण ढवळायची.

आई आग्रह करायची
पुरे पुरे तरि वाढायची.
वाटिवर वाटी संपवायची
मामाला ढेकर पोचवायची.


— अज्ञात