रम्य ते बालपण!


श्रावण मासि हर्ष मानसी' म्हणत रिमझिम पावसात चिंब भिजलेले ते दिवस किंवा 'आनंदी आनंद गडे' म्हणत नाचत-बागडत मारलेल्या उड्या; 'पावसाच्या धारा येती झरझरा' म्हणत पाण्यात सोडलेल्या कागदी बोटी; 'छान किती दिसते.. फुलपाखरू' गुणगुणत बागेत बागडलेले ते क्षण. प्रिय अमुचा एक महाराष्ट्र देश' किंवा 'आमुचे.. चढवू गगनी निशाण' म्हणत पंधरा ऑगष्टच्या प्रभातफेरीत भरपावसात भिजत दिलेल्या घोषणा; 'लाडकी बाहुली होती माझी एक' म्हणत खेळलेले भातुकलीचे खेळ.. रम्य ते बालपण आणि रम्य ते शालेय जीवन! वयं पुढे पुढे सरकत गेले तसे बालपण निघून गेलं. पण व्यक्ती वयाने किंवा कर्तृत्वाने कितीही मोठी झाली तरी प्रत्येकाच्या अंतःकरणात कुमार वयात शिकलेले धडे आणि कवितांसाठी एक छोटासा कोपरा राखून ठेवलेला असतो. कुमार वयात शिकलेले धडे आणि विशेषत: कविता यांचा बालमनावर उमटलेला विलोभनीय ठसा जीवनात कधीच पुसला जात नाही. शालेय अभ्यासक्रमातल्या कविता आजही विसरता येत नाहीत. किंबहूना, अगदी बालपणापासून त्या कविता कुठेतरी खोलवर आपल्या मनात घर करून बसलेल्या असतात. शालेय जीवनात शिकत असताना ज्या शिक्षकांनी अशा कविता आपल्या हृदयावर बिंबविल्या त्या गुरुजनांचे ॠण कसं व्यक्त करावं हे कळत नाही.

साधारणत: १९४० सालापासून अगदी अलीकडच्या शालेय अभ्यासक्रमातल्या म्हणजेच जवळजवळ तीन पिढ्यांनी अभ्यासलेल्या काही निवडक कविता इथे संग्रहीत करून त्या गुरुजनांना आणि सर्व मान्यवर कविंना हा मानाचा मुजरा...!!

सुचना:

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
महत्त्वाची सुचना: या ब्लॉगवरील प्रकाशित सर्व कविता ह्या बालभारती, युवकभारती, कुमारभारती या पाठ्यपुस्तकातील आणि १९७१-७२ पुर्वीच्या शालेय स्तरावरील क्रमिक पुस्तकातील असून, माझ्याकडून त्या कवितांचा कोणताही व्यवहारी वापर होत नाही. ह्या सर्व कविता वेगवेगळ्या माध्यमांतून संकलित करून हा केवळ एक संग्रह बनवलेला आहे. या सर्व कवितांचे हक्क महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ, माध्यमिक व उच्य माध्यमिक शिक्षण मंडळ, संबंधित कवी किंवा त्यांच्या वारसदारांकडे सुरक्षित असून कोणत्याहि प्रकारे कॉपीराईट भंग करण्याचा अथवा कोणाच्या भावना दुखवण्याचा उद्देश नाही. केवळ मराठी काव्य-रसिक, वाचक आणि अभ्यासक यांना शालेय अभ्यासक्रमातील अनमोल कवितांचा खजिना एकत्र उपलब्ध करून देण्याचा हा एक प्रांजळ प्रयत्न आहे.

येथील कवितांच्या प्रकाशनाबद्दल संबंधितांना काही आक्षेप असल्यास किंवा कॉपीराईट हक्क भंग होत असल्यास त्या काढून टाकल्या जातील. प्रत्येक कवितेच्या खाली कवींची नावे दिली असून नजरचुकीने एखादे नाव राहिले असल्यास किंवा चुकीचे नाव दिलेले असल्यास कृपया लक्षात आणुन द्यावे ही विनंती. ह्या ब्लॉगवरील सहित्य Copy & Paste करु नका. कॉपी पेस्ट न करता ब्लॉगच्या लिंकचा उपयोग करा अथवा, तुमचा इ-मेल आयडी आम्हाला कळवल्यास आपल्याला हवी असलेली कविता मेलवरून जरुर पाठवू.

कृपया ह्या ब्लॉगवरील साहित्याचा कुणीही व्यवहारी वापर करू नये हि विनंती. सर्व वाचकांनी याची नोंद घ्यावी.

ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद !

- सुरेश शिरोडकर

balbharati.suresh@gmail.com
skarsuresh@gmail.com
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

January 6, 2010

गोष्टी घराकडिल

गोष्टी घराकडिल मी वदतां गड्या रे
झाले पहा कितिक हे विपरीत सारे !
आहे घरासचि असे गमते मनास,
ह्या येथल्या सकल वस्तु उगीच भास ! ll १ ll
ही देख म्हैस पडवीमधी बांधलेली
रोमंथभाग हळु चावित बैसलेली
मित्रा ! गजामधुनि या पडविचिया रे
मौजा पहा क्षणभरी रजनीचिया रे ! ll २ ll
डोळ्यांत बोट जरी घालुनि पाहशील
अंधार तो अधिकची तुजला दिसेल !
अंधार जो फलक होतसे अम्हांस
चेतोनिबद्ध जनचित्र लिहावयास ! ll ३ ll
आवाज किर्र रजनी वदतेच आहे,
घों घों असा पवन नादहि बोलताहे;
ऐके पलीकडूनि बेडुक शेतभाती
पर्जन्यसूक्त सगळे मनसोक्त गाती ! ll ४ ll
ही चार पांच चढुनी हळु पायठाणे
या ओसरीवर अतां जपुनीच येणे !
हे ऐक रे 'टकटका' करीते घड्याळ
या शांततेत गमते कुटतेच टाळ ! ll ५ ll
डावीस हा बघ निरखुनि एक माचा
निद्रिस्त त्यावरी पिता अतिपूज्य माझा
त्याचा खरोखर न मी क्षणपुत्र शोभे
तो सर्वदा जरी म्हणे मज पुत्र लोभे ! ll ६ll
तातास या बघुनि या हृदयांत खातें,
होऊन हे हृदय विव्हळ सर्व जाते !
त्याच्या तरी पदयुगावरी या पडूनी
न्हाणूं तयास मग का वद आसवांनी ? ll ७ ll
ताताचिया बघ गड्या उजव्या कडेला
बापू असे तिथ बरे अमुचा निजेला,
अज्ञान तो चपलधी परि बाळ आहे
त्याचेविशी मम मनी अतिलोभ राहे ! ll ८ ll
बापू ! गड्या! ध्वज उभा करशील काय ?
तू देशकारण करू झटशील काय ?
बापू ! जनांत दिवटी धरशील काय ?
स्वातंत्र्यदेव मनसा भजशील काय ? ll ९ ll
मित्रा! धरी सुदृढ हस्त मदीय फ़ार,
दारास आडसर घट्ट असेल थोर,
दाराचिया तर फटीतुन आंत जाऊं
सानंद सुस्थित घरांतील सर्व गाऊ ! ll १० ll
मित्रा ! इथे कितीतरी मज हर्ष होई,
येथे हवा मधुर, निश्वसनांत येई
नाही कधी हि बुधवारवनांत जैशी
वाटेवरी चतरशिंगिचीया न तैशी ! ll ११ ll
मित्रा ! असा हळुच ये उजवेकडेस
खोली पहा पघळ ही किती ऐसपैस;
निद्रावश स्वजन येथ, बघूनि यास
हर्षाचिया न उकळ्या फुटती कुणास? ll १२ ll
ती एक खाट अवलोक समोर आतां
आहे सुषुप्तिवश तेथ मदीय माता
तीचे कुशीत निजली दिसते मदीय
भीमा स्वसा, बघुनी ती मज हर्ष होय. ll १३ ll
मत्कारणे स्तवुनि देव, निजावयाते
आलीस तूं खचित गे असशील माते!
मोठे त्वदीय उपकार जरा तरी ते
जातील का फिटुनियां तव पुत्रहस्ते ? ll १४ ll
खाली मदीय भगिनी दिसती निजेल्या
गोष्टी जयांस कथितां न पु-याच झाल्या !
ती कोण दिसते? – निजली असुनी
जी श्वास टाकीत असे अधुनीमधूनी ! ll १५ ll
कान्ताच ही मम ! अहा ! सखये मदीय
स्वप्ने अतां तुज गडे ! दिसतात काय?
आतां असो ! पण पुढे तुजला दिसेन
स्वप्ने तुझी मग समग्र तुला पुसेन ! ll १६ ll
मागील दारी सखया ! तुळशीस आतां
वन्दू, जिला मम जनी नमिला स्वमाथा !
सोडूनी गांव वळणे अमुच्या घराचे,
येऊ घरा परत खासगिवालियाचे! ll १७ ll



- केशवसुत