रम्य ते बालपण!


श्रावण मासि हर्ष मानसी' म्हणत रिमझिम पावसात चिंब भिजलेले ते दिवस किंवा 'आनंदी आनंद गडे' म्हणत नाचत-बागडत मारलेल्या उड्या; 'पावसाच्या धारा येती झरझरा' म्हणत पाण्यात सोडलेल्या कागदी बोटी; 'छान किती दिसते.. फुलपाखरू' गुणगुणत बागेत बागडलेले ते क्षण. प्रिय अमुचा एक महाराष्ट्र देश' किंवा 'आमुचे.. चढवू गगनी निशाण' म्हणत पंधरा ऑगष्टच्या प्रभातफेरीत भरपावसात भिजत दिलेल्या घोषणा; 'लाडकी बाहुली होती माझी एक' म्हणत खेळलेले भातुकलीचे खेळ.. रम्य ते बालपण आणि रम्य ते शालेय जीवन! वयं पुढे पुढे सरकत गेले तसे बालपण निघून गेलं. पण व्यक्ती वयाने किंवा कर्तृत्वाने कितीही मोठी झाली तरी प्रत्येकाच्या अंतःकरणात कुमार वयात शिकलेले धडे आणि कवितांसाठी एक छोटासा कोपरा राखून ठेवलेला असतो. कुमार वयात शिकलेले धडे आणि विशेषत: कविता यांचा बालमनावर उमटलेला विलोभनीय ठसा जीवनात कधीच पुसला जात नाही. शालेय अभ्यासक्रमातल्या कविता आजही विसरता येत नाहीत. किंबहूना, अगदी बालपणापासून त्या कविता कुठेतरी खोलवर आपल्या मनात घर करून बसलेल्या असतात. शालेय जीवनात शिकत असताना ज्या शिक्षकांनी अशा कविता आपल्या हृदयावर बिंबविल्या त्या गुरुजनांचे ॠण कसं व्यक्त करावं हे कळत नाही.

साधारणत: १९४० सालापासून अगदी अलीकडच्या शालेय अभ्यासक्रमातल्या म्हणजेच जवळजवळ तीन पिढ्यांनी अभ्यासलेल्या काही निवडक कविता इथे संग्रहीत करून त्या गुरुजनांना आणि सर्व मान्यवर कविंना हा मानाचा मुजरा...!!

सुचना:

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
महत्त्वाची सुचना: या ब्लॉगवरील प्रकाशित सर्व कविता ह्या बालभारती, युवकभारती, कुमारभारती या पाठ्यपुस्तकातील आणि १९७१-७२ पुर्वीच्या शालेय स्तरावरील क्रमिक पुस्तकातील असून, माझ्याकडून त्या कवितांचा कोणताही व्यवहारी वापर होत नाही. ह्या सर्व कविता वेगवेगळ्या माध्यमांतून संकलित करून हा केवळ एक संग्रह बनवलेला आहे. या सर्व कवितांचे हक्क महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ, माध्यमिक व उच्य माध्यमिक शिक्षण मंडळ, संबंधित कवी किंवा त्यांच्या वारसदारांकडे सुरक्षित असून कोणत्याहि प्रकारे कॉपीराईट भंग करण्याचा अथवा कोणाच्या भावना दुखवण्याचा उद्देश नाही. केवळ मराठी काव्य-रसिक, वाचक आणि अभ्यासक यांना शालेय अभ्यासक्रमातील अनमोल कवितांचा खजिना एकत्र उपलब्ध करून देण्याचा हा एक प्रांजळ प्रयत्न आहे.

येथील कवितांच्या प्रकाशनाबद्दल संबंधितांना काही आक्षेप असल्यास किंवा कॉपीराईट हक्क भंग होत असल्यास त्या काढून टाकल्या जातील. प्रत्येक कवितेच्या खाली कवींची नावे दिली असून नजरचुकीने एखादे नाव राहिले असल्यास किंवा चुकीचे नाव दिलेले असल्यास कृपया लक्षात आणुन द्यावे ही विनंती. ह्या ब्लॉगवरील सहित्य Copy & Paste करु नका. कॉपी पेस्ट न करता ब्लॉगच्या लिंकचा उपयोग करा अथवा, तुमचा इ-मेल आयडी आम्हाला कळवल्यास आपल्याला हवी असलेली कविता मेलवरून जरुर पाठवू.

कृपया ह्या ब्लॉगवरील साहित्याचा कुणीही व्यवहारी वापर करू नये हि विनंती. सर्व वाचकांनी याची नोंद घ्यावी.

ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद !

- सुरेश शिरोडकर

balbharati.suresh@gmail.com
skarsuresh@gmail.com
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

December 25, 2009

निर्झरास

गिरिशिखरें, वनमालाही  ll  दरीदरी घुमवित येई !
ड्यावरुनि घेऊन उड्या  ll  खेळ लतावलयीं फुगड्या.
घे लोळण खडकावरतीं  ll  फिर गरगर अंगाभंवतीं;
जा हळुहळु वळसे घेत  ll  लपत-छपत हिरवाळींत;
पाचूंची हिरवीं रानें  ll  झुलव गडे, झुळझुळ गानें !
वसंतमंडप-वनराई  ll  आंब्याची पुढतीं येई.
श्रमलासी खेळुनि खेळ  ll  नीज सुखें क्षणभर बाळ !
हिं पुढची पिवळीं शेतें  ll  सळसळती-गाती गीतें;
झोप कोठुनी तुला तरी  ll  हांस लाडक्या ! नाच करी.
बालझरा तूं बालगुणी  ll  बांल्याचि रे ! भरिसी भुवनी !

बालतरू हे चोहिंकडे  ll  ताल तुला देतात गडे !
प्रेमभरें त्यांवर तूंही  ll  मुक्तमणि उधळुनि देई
बुदबुद-लहरी फुलवेली  ll फुलव सारख्या भंवतालीं
सौंदर्ये हृदयांमधलीं  ll दे विश्वी उधळून खुलीं !
गर्द सावल्या सुखदायी  ll वेलींची फुगडी होई !
इवलालीं गवतावरतीं  ll  रानफुलें फुलती, हंसती.
झुलवित अपुले तुरे-तुरे  ll  निळीं लव्हाळीं दाट भरे.
जादूनेच तुझ्या बा रे !   ll  वन नंदन बनलें सारें ?
सौंदर्याचा दिव्य झरा  ll  बालवसंतचि तूं चतुरा;
या लहरीलहरींमधुनी  ll  स्फूर्ति दिव्य भरिसी विपिनीं.

आकाशामधुनी जाती  ll  मेघांच्या सुंदर पंक्ती;
इंद्रधनूची कमान ती  ll  ती संध्या खुलते वरतीं;
रम्य तारका लुकलुकती  ll  नीलारुण फलकावरतीं;
शुभ्र चंद्रिका नाच करी  ll  स्वर्गधरेवर एकपरी;
हिं दिव्यें येती तुजला  ll  रात्रंदिन भेटायाला !
वेधुनि त्यांच्या तेजानें  ll  विसरुनियां अवघी भानें,
धुंद हृदय तव परोपरी  ll  मग उसळी लहरीलहरी
त्या लहरीमधुनी झरती  ll  दिव्य तुझ्या संगीततति !
नवल न, त्या प्राशायाला  ll  स्वर्गहि जर भूवर आला !
गंधर्वा ! तव गायन रे  ll  वेड लाविना कुणा बरें !

पर्वत हा, ही दरीदरी   ll  तव गीतें भरलीं सारीं.
गाण्यानें भरलीं रानें  ll  वर-खाली गाणें ! गाणें !
गीतमय स्थिरचर झालें !  ll  गीतमय ब्रम्हांड डुलें !
व्यक्त तसें अव्यक्तहि तें  ll  तव गीतें डुलतें-झुलतें !
मुरलीच्या काढित ताना  ll  वृंदावनिं खेळे कान्हा;
धुंद करूनि तो नादगुणें  ll  जडताही हंसवी गानें;
दिव्य तयाच्या वेणुपरी   ll  तूंहि निर्झरा ! नवलपरी
गाउनि हें झुळझुळ गान  ll  विश्वाचे हरिसी भान !
गोपि तुझ्या हिरव्या वेली  ll  रास खेळती भंवतालीं !
तुझ्या वेणुचा सूर तरी  ll  चराचरावर राज्य करी !

काव्यदेविचा प्राण खरा  ll  तूंच निर्झरा ! कवीश्वरा !
या दिव्याच्या धुंदिगुणें  ll दिव्याला गासी गाणें.
मी कवितेचा दास, मला  ll  कवी बोलती जगांतला,
परि न झरे माझ्या गानीं  ll  दिव्यांची असली श्रेणी !
जडतेला खिळुनी राही  ll  हृदयबंध उकलत नाही !
दिव्यरसीं विरणें जीव  ll  जीवित हें याचे नांव;
तें जीवित न मिळे मातें  ll  मग कुठुनी असलीं गीतें ?
दिव्यांची सुंदरमाला  ll  ओंवाळी अक्षय तुजला !
तूंच खरा कविराज गुणी  ll  सरस्वतीचा कंठमणि
अक्षय तव गायन वाहे  ll  अक्षयांत नांदत राहे !

शिकवी रे, शिकवी मातें  ll  दिव्य तुझी असलीं गीतें !
फुलवेली-लहरी असल्या  ll  मम हृदयी उसळोत खुल्या !
वृत्तिलता ठायींठायीं  ll  विकसूं दे सौंदर्याहीं !
प्रेमझरी-काव्यस्फूर्ति  ll  ती आत्मज्योती चित्तीं
प्रगटवुनी चौदा भुवनीं  ll  दिव्य तिचें पसरी पाणी !
अद्वैताचें रज्य गडे !  ll  अविच्छिन्न मग चोहिंकडे !
प्रेमशांतिसौंदर्याहीं  ll  वेडावुनि वसुधामाई
मम हृदयीं गाईल गाणीं  ll  रम्य तुझ्या झुळझुळ वाणी !
आणि जसें सगळें रान  ll  गातें तव मंजुळ गान,
तेंवि सृष्टिची सतार ही  ll  गाईल मम गाणीं कांहीं !


— बालकवी

No comments: